Management Training

Zelfoverschatting

23 november 2017 Ze wilden samen 35 uur spreektijd in de Tweede Kamer, om zo te voorkomen dat de wet-Hillen wordt afgeschaft: Martin van Rooijen van 50Plus en Edgar Mulder van de PVV bliezen het ‘filibusteren’ nieuw leven in. Hun extreem lange redevoeringen zouden de afschaffing van de wet moeten vertragen. Ooit had een senator in de Verenigde Staten het in zijn eentje meer dan 24 uur volgehouden met een spreekbeurt over burgerrechten. Dan zouden zij het met zijn tweeën toch zeker 35 uur moeten volhouden.

Maar het liep anders. Al na vierenhalf uur gaf de 75-jarige politicus het op. Van Rooijen, gepokt en gemazeld in de politiek - hij was staatssecretaris in het kabinet-Den Uyl in de jaren zeventig - was na het eindeloos herinneringen ophalen en brieven voorlezen wel uitgepraat.

Na nog eens twee uur werd Mulder gestopt door ingrijpen van de Kamer, die vond dat de PVV’er te weinig inhoudelijk op de zaak inging - Mulder begon bij de oude Grieken. Het leek meer een theater dan een serieus debat, vond een Kamerlid. Overigens wisten de twee heel goed dat ze zich aan het onderwerp moesten houden en niet in herhaling mochten vallen.

Mij lijkt het vooral zelfoverschatting. Het is een oermenselijke eigenschap en iedereen bezit haar in meer of mindere mate. Ze is nog handig ook, want wie zichzelf een beetje overschat, krijgt zelfvertrouwen en onderneemt tenminste iets. De meeste autorijders vinden zichzelf beter dan een gemiddelde chauffeur, en de meeste managers vinden zichzelf een betere manager dan een gemiddelde.

Ook Van Rooijen en Mulder moeten zichzelf een betere politicus vinden dan een gemiddelde politicus. Vooraf blaakte Van Rooijen in elk geval nog van zelfvertrouwen: ‘Hier past een inhoudelijk, lang en breed verhaal bij over de onbetrouwbare overheid. En over de kloof tussen burger en politiek die door dit plan bepaald niet kleiner wordt. Dat ga ik vertellen’, zei hij tegen de Volkskrant. Vooraf goed eten en op tijd naar bed, en dan zou hij dit varkentje wel even wassen.

Op de valreep spotte ik nog een opvallend denkpatroon. Toen het hem niet gelukt was zijn afgesproken spreektijd vol te kletsen, zei Van Rooijen tegen de NOS dat dit ook niet erg was. Zijn boodschap was met 4, 5 uur ook wel overgekomen, daar had hij geen 15 uur voor nodig. Waar kennen we dit ook weer van?  Juist: cognitieve dissonantie-reductie. Als er spanning zit tussen je gedrag (ophouden met filibusteren) en je overtuiging (filibusteren is nodig), dan verander je gewoon je opvatting (filibusteren is niet nodig.) En voilà: de spanning is opgelost.

 

 

Media Training

Wijsheid achteraf

De Brabantse Virgil van Dijk is de duurste Nederlandse voetballer ooit. Voor de 26-jarige verdediger betaalde Liverpool onlangs bijna 85 miljoen euro aan Southampton. Nederland heeft het nakijken. Waarom hebben trainers in het verleden dit supertalent niet opgemerkt?, zo klinkt het in voetbalkringen. Wie kunnen we de schuld geven?

Wat voel je als een voetballer die ooit bij jouw jeugdopleiding speelde opeens voor een wereldbedrag door een buitenlandse club wordt gekocht, en dan ook nog eens bij de eerste de beste wedstrijd het winnende doelpunt maakt? Spijt. Begrijpelijk. Maar kun je het ook iemand verwijten? Nee, want hoe kun je nou weten of iemand later een topvoetballer wordt? Toch gebeurt het. Met een beschuldigende vinger wordt naar trainers, scouts en technisch directeuren gewezen. Zo krijgt Jan Lokhoff, onbezoldigd scout van Bredaas talent onder de 10 jaar, van vrienden weleens te horen: ‘Zeg Jan, waar heb jij met je ogen gezeten met die Virgil van Dijk?’ En ook Alfons Groenendijk, ex-hoofdtrainer van Willem II, krijgt verwijten. Hij zou hebben geweigerd om Van Dijk naar het eerste te halen. Iemand moet toch aansprakelijk gesteld worden voor deze misser, denkt men in de voetbalwereld. In Tilburg wijzen beschuldigende vingers ook naar de mannen die in die tijd technisch directeur waren van Willem II. Die hadden Van Dijk een aanbod moeten doen.

Beoordelingsfout

Wie denkt dat je had kunnen voorspellen dat Virgil van Dijk een topvoetballer zou worden, maakt een beoordelingsfout. Nu je eenmaal weet dat hij zo’n goede speler is, kun je makkelijk met de beschuldigende vinger naar anderen wijzen. Maar tien jaar geleden had je niet de kennis van nu, het kon toen nog alle kanten op. Je had toen toch ook niet gedacht dat Donald Trump president zou worden? Of, zoals oud NAC-speler Pierre van Hooijdonk het tegen de Volkskrant verwoordde: 'Het is soms moeilijk te zien hoe goed iemand wordt. Spits Harry Kane werd ook drie keer zonder succes uitgeleend voordat hij ineens doorbrak bij Tottenham Hotspur.'

Deze beoordelingsfout wordt in de psychologie de hindsight-bias genoemd, ofwel de achteraf-fout. Achteraf kunnen we ons een andere afloop moeilijk voorstellen. We vinden de loop van de geschiedenis zo logisch, dat het lijkt alsof alle wegwijzers destijds dezelfde kant op stonden: Virgil van Dijk had maar één mogelijkheid in zijn leven, namelijk de topvoetballer van 85 miljoen worden.