Wil je een gelukkig mens worden?

Wie gelukkig wil worden, moet geen spullen meer kopen. Je wordt immers niet blij van dingen, maar van ervaringen. Schrap schuldgevoelens en afgunst uit je gevoelsrepertoire en stop met jammeren. Zelfmedelijden is een van de ergste reacties op tegenslagen.

Zomaar een paar adviezen van Rolf Dobelli, die in 52 hoofdstukken de gereedschapskist voor een goed leven vult met even zoveel mentale werktuigen. De veelzijdige Zwitserse auteur - hij is behalve filosoof en bedrijfskundige ook hobbypiloot en ondernemer, maakte eerder naam met De kunst van het heldere denken en De kunst van het verstandige handelen, ook steeds boeken met 52 hoofdstukjes.

In plaats van te streven naar gelukzaligheid, kun je beter stommiteiten uit de weg gaan, zo is de centrale gedachte achter Dobelli’s adviezen. Houd op met zelfbedrog, accepteer de realiteit. Ga je eigen tuintje wieden, is zijn motto. Daar staat nog genoeg onkruid, concentreer je daarop. Je kunt de wereld niet veranderen, probeer dat dan ook niet. ‘Zorg liever dat je iets presteert en leef zodanig dat je jezelf nog in de spiegel kunt aankijken.’

Dobelli heeft geen hoge pet op van het zelfbeeld van de doorsnee mens en evenmin van de kwaliteit van diens denken. De moderne mens is volgens hem een zichzelf overschattend wezen dat overal een mening over heeft en zich voortdurend uitslooft om op social media een geweldige indruk op anderen te maken.

Zelfoverschatting heeft zich ontwikkeld tot een welvaartsziekte, schrijft hij. ‘We hebben ons vastgebeten in ons ego als een hond in een schoen. Laat de schoen los’, orakelt hij. ‘Hij heeft geen voedingswaarde. Bovendien smaakt hij al gauw bedorven.’ We moeten volgens Dobelli stoppen met liken of geliket worden. ‘Google jezelf niet en smeek niet om erkenning.’

Rolf Dobelli schrijft toegankelijk en grappig in een puntige, provocerende en af en toe moraliserende stijl. En om zijn punt te maken overdrijft hij graag: want wat doet de ongelukkige mens als hij niet bezig is zichzelf in de kijker te spelen of te vergelijken met anderen? Dan worstelt hij in zenuwslopende vergaderingen met suffe powerpointpresentaties, ergert hij zich in de file of in de rij voor de kassa,  om ’s avonds stompzinnig voor de buis te ploffen. Zelf heeft de auteur televisie en social media uit zijn leven gebannen. In plaats daarvan leest hij boeken.

Dobelli is op zijn best als hij tekeer kan gaan tegen de tijdgeest. Zoals de trend om je gevoel te volgen, het diepste van je ziel. ‘Probeer het niet,’ schrijft hij. ‘Maak van je gevoelens geen kompas.’ Wie zijn gevoelens wil doorgronden, verdwaalt in een moeras van stemmingen, gedachtenflarden en emoties. Bovendien is het bijzonder moeilijk om je emoties te omschrijven: ‘Je kunt preciezer zeggen wat er in een Big Mac zit dan beschrijven wat je voelt als je een Big Mac eet.’ Luister niet naar stemmen in je binnenste. Ga van je vaardigheden uit.

Veel wijze lessen komen uit de positieve psychologie, zoals de raad om over de kleine zin van het leven na te denken en realistische doelen te stellen. Andere inzichten haalt Dobelli uit de praktische filosofie van de Stoa, zoals het idee van de mentale vesting: het enige wat niemand je kan afnemen zijn je gedachten, de manier waarop je je verlies of tegenslag interpreteert. Of de tip om geen energie te verspillen aan dingen waar je geen invloed op hebt. En de derde bron van Dobelli’s adviezen zijn de ervaringen van investeerders, zoals Warren Buffet en diens zakenpartner Charlie Munger: zorg dat je op één gebied de beste bent, liefst wereldwijd. En: ‘Leef bescheiden, zelfs als je steenrijk bent. Neem een voorbeeld aan Warren Buffet die nog steeds in het bescheiden huis woont dat hij in 1950 kocht.’

Na alle geboden kan er nog wel eentje bij. Lees dit boek niet in één keer uit. Doe je het wel, dan is de kans groot dat je halverwege verlamd raakt door wat je allemaal niet meer moet doen of dat je overweldigd raakt door Dobelli’s adoratie voor Warren Buffet, de eenvoudige rijkaard die maar liefst veertig keer in het boek voorkomt. Consumeer het boek in brokjes, elke week een stukje, dan ben je na een jaar misschien een gelukkiger mens.

Dit artikel is gepubliceerd in de Volkskrant van 9 maart 2018.