Laatste Recensie

Waarom we dromen

Dromen interesseerden hem nauwelijks, zelfs zijn eigen schaarse dromen lieten hem koud. Totdat een vriendin hem vroeg of hij eens kon uitzoeken wat er bekend was over dromen van blinden. Vanaf dat moment raakte de Groningse psycholoog en schrijver Douwe Draaisma gefascineerd door het onderwerp. Hij ontdekte dat er weinig processen in ons hoofd zo raadselachtig zijn als dromen. In dromen van blindgeborenen bijvoorbeeld, komen geen beelden voor, maar wat dan wel? En wat gebeurt er in dromen van mensen die op latere leeftijd blind zijn geworden? ‘Niet eerder is een onderwerp zo onder mijn handen opengegaan als die dromen van blinden’, schrijft hij in het voorwoord van De dromenwever.

Zijn speurtocht mondde uit in een boek dat antwoord geeft op twee centrale vragen: Hoe slagen onze hersenen erin om ons te laten dromen?  En betekenen dromen iets? Naarmate Draaisma meer te weten kwam over dromen van blinden, groeide zijn nieuwsgierigheid naar andere aspecten van de nachtelijke hersenactiviteit. Hoe zit het eigenlijk met vliegdromen en lucide dromen? En bestaan voorspellende dromen? Wat weten we over nachtmerries of over erotische dromen?

De Dromenwever is een echte Draaisma: een simpele vraag over een complex onderwerp fileert hij in behapbare partjes en kleedt hij aan met toegankelijke en beeldende verhalen die de lezer inzicht geven. De hoogleraar historische psychologie beantwoordt in zijn boeken ook steeds de vragen die aanvankelijk een raadsel voor hemzelf zijn, zoals de vraag waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt of wat de functie van vergeten is. En net zoals in zijn eerdere boeken, verbindt hij ook in De Dromenwever zijn onderwerp met de persoonlijke worstelingen van wetenschappers en schrijvers – bijvoorbeeld Sigmund Freud en Frederik van Eeden - waardoor een moeilijke wetenschappelijke verhandeling een spannend verhaal wordt dat beklijft.

Zo verhaalt hij over Eugene Aserinsky, een halfblinde slaaponderzoeker, die zijn achtjarig zoontje Armond als proefpersoon gebruikte. ‘Armond kreeg elektroden bij zijn ogen en op zijn hoofdhuid geplakt en daarna begon een lange nacht’, schrijft Draaisma. Aserinsky ontdekte in 1953 de rem-slaap, de slaap met rapid-eye movements, snelle oogbewegingen, een doorbraak in het onderzoek naar slaap en dromen.

De Dromenwever ontrafelt het geheim van dromen in een trefzekere verhalende én analytische stijl. Douwe Draaisma sleurt je mee in de geschiedenis en in de levens van fanatieke droomonderzoekers. Op driekwart van het boek breekt hij echter met deze stijl en introduceert hij opeens een nieuwe vorm: het interview. De acht pagina’s in vraag- en antwoordvorm met de blinde cabaretier en schrijver Vincent Bijlo halen even de vaart uit het boek, maar gelukkig maken de daarna volgende hoofdstukken over nachtmerries en erotische dromen dit stijlbreukje weer goed.

Wie geen tijd heeft om dit boek zelf te lezen, kan zich laten voorlezen. Met de rustige en nimmer haperende stem van Jan Donkers vliegt een lange autorit voorbij.

Dit artikel is  gepubliceerd in de Volkskrant van 12 oktober 2013.

Douwe Draaisma, De dromenwever. Historische Uitgeverij. 2013. 221 pagina’s.

€ 19,90. Ook als luisterboek, voorgelezen door Jan Donkers, Uitgeverij Rubinstein.

 

 

 

Recenties

De kracht van geld

  Ruzie over geld is de belangrijkste reden voor echtscheiding, zo concludeerden Amerikaanse onderzoekers in 2012, nadat ze zeven jaar lang 4500...

Gelijkhebben

    De afgelopen vijf jaar hebben we meer informatie geproduceerd dan gedurende de gehele geschiedenis van de mensheid. Goed om te weten, maar...

Hersenbeest

Wie herinnert zich niet het eerste moment van zelfbewustzijn, het besef dat je jezelf tegelijkertijd kunt ervaren én beschouwen. Je leeft van binnenuit...

Parkinson

Ik heb geen haast meer, denkt Henk Blanken, wanneer hij op 21 juni 2011 te horen krijgt dat hij ziek is. Tot dan toe heeft de ambitieuze journalist geleefd...

Beroofd van identiteit

In een samenleving waarin succes wordt bepaald door prestaties, is het rampzalig om je baan kwijt te raken. Wie zijn werk verliest, verliest zijn identiteit....

Haring aan de Seine

Marjoleine woont op kamers in Amsterdam als ze de vijftien jaar oudere Boy leert kennen, een stoere zelfverzekerde ex-ondernemer die net zijn vrouw en...

Vreemdgaan

  We leven in het tijdperk van de romantische liefde. Het volmaakte stel van nu zoekt alles bij elkaar: de geliefden zijn trouwe en loyale zielsverwanten...

Gelukkig oud worden

In zijn laatste levensfase voelt de mens zich gelukkiger dan in zijn jonge jaren. Wisten we dit maar eerder, dan hoefden we niet bang te zijn om oud te...

Relatietherapie

      Het beste recept voor een gezond en gelukkig leven is een goede relatie. Maar wat doe je als de liefde rafelrandjes krijgt of in...

Hoe de zwakken sterk worden

Een van de beroemdste gevechten uit het Oude Testament is de tweekamp tussen David en Goliath. Wat niemand verwachtte, gebeurde. De herdersjongen versloeg...

Denkfouten

Op zoek naar pumps ontdekte ik in de uitverkoop een mooie aanbieding: het tweede paar schoenen voor de helft van de prijs. De zon scheen, de schoenverkoper...

Wachten op geluk

Het wachten op zijn kind kleurde de dagen van Coen Simon. Maar waarop wachtte hij eigenlijk? Dat weet je pas achteraf, als je vader wordt. Geldt dat niet...

Typisch testosteron

Wil je nog langer slaaf zijn van je testosteron of wil je je bevrijden uit de greep van je geslachtshormonen en een nieuwe man worden? In Typisch testosteron...

Wilskracht

Wie succes nastreeft, gezond wil blijven en een gelukkige relatie ambieert, heeft meer aan wilskracht dan aan intelligentie.   De Amerikaanse stuntman...

Iedereen liegt, behalve ik

Waarom vinden we de ene leugen aanvaardbaar en de andere niet? Jaren geleden sprak een piekfijn geklede vrouw me beleefd op straat aan. Of ik haar een...

Jessica Stern - Ontkenning

Terrorisme-expert Jessica Stern heeft een fascinatie voor gewelddadige mannen, haar verkrachter inbegrepen.   Jessica Stern is vijftien jaar oud...

Sherry Turkle - Alone Together

De moderne mens communiceert zich suf, maar heeft steeds minder contact. De mobiele telefoon is een verlengstuk van ons lichaam geworden. Kinderen die...

Roos Vonk revisited

Of ik achteraf nog achter de vijf sterren sta die ik op 18 juni in Boeken gaf aan Menselijke gebreken voor gevorderden van de Nijmeegse hoogleraar Roos...

The Social Animal

Wie denkt dat de mens primair het product is van zijn bewuste denken, heeft het mis. Het grootste deel van onze beslissingen verloopt onbewust, zo houden...

Menselijke gebreken

In ons binnenste huist een spin doctor die er voortdurend voor zorgt dat de buitenwacht een positief beeld van ons heeft. Mocht er onverhoopt een barstje...

Breinboeken

Het lijkt wel alsof de aandacht voor het verbeteren van ons brein toeneemt naarmate computers sneller en slimmer worden.  Maar waarom willen we veel...

Uitblinkers

We geloven maar al te vaak dat iemands succes het resultaat is van talent, persoonlijkheid en individuele verdiensten, schrijft de Canadese wetenschapsjournalist...

Van oor tot oor

Waar zit het ego eigenlijk?  Waar bevindt zich het alerte zelf?  Met die vragen begint Van oor tot oor, een ontdekkingsreis door het hoofd.  De...

In Darwins woorden

Charles Darwin was als kind een middelmatige leerling. ‘Ik geloof dat al mijn leraren en mijn vader mij beschouwden als een doorsnee jongen met een...

Misleid door toeval

Ruim voordat vorig jaar de kredietcrisis uitbrak, voorspelde filosoof, essayist en hoogleraar onzekerheidskunde Nassim Nicholas Taleb dat de door de overheid...