Laatste Recensie

'Toch wist de angst me te vinden'

Terrorisme-expert Jessica Stern heeft een fascinatie voor gewelddadige mannen, haar verkrachter inbegrepen.

 

Jessica Stern is vijftien jaar oud als ze - samen met haar een jaar jongere zusje - onder bedreiging van een wapen wordt verkracht. De gebeurtenis, hoe verschrikkelijk ook, heeft ogenschijnlijk geen invloed op haar leven. Dertig jaar lang denkt ze er niet aan en praat ze er niet over. Ze gaat scheikunde studeren, schrijft een proefschrift over chemische wapens en wordt uiteindelijk een van ’s werelds belangrijkste terrorisme- experts.

Het is niet de scheikunde die haar in de richting van de terroristen drijft, maar haar fascinatie voor geweld, en specifieker: voor gewelddadige mannen. Haar omgeving verbaast zich over haar gebrek aan angst. Hoe komt het dat een jonge vrouw  trainingskampen van terroristen in Pakistan durft te bezoeken? ‘Toch wist de angst me te vinden’, schrijft Stern in Ontkenning. ‘Situaties die andere mensen niet angstaanjagend vinden, zoals het geluid van vuurwerk, alarmeren mij buitensporig.’ Ze houdt er niet van in een menigte te verkeren, ze vermijdt winkelcentra en als ze nerveus is vindt ze het getik van een richtingaanwijzer of een klok onverdraaglijk.

Met de jaren wordt haar emotionele leven vlakker. Ze lijkt steeds minder te voelen, minder pijn of verdriet, maar ook minder vreugde. Uiteindelijk raadpleegt ze een therapeut die haar

vertelt dat haar kleine angsten en overgevoeligheden, zoals voor bepaalde geuren of plotselinge bewegingen, kenmerken zijn van een posttraumatische stress-stoornis.

Als de politie in 2006 het dossier van haar verkrachter heropent en haar hulp inroept, besluit Jessica Stern te onderzoeken hoe haar verkrachter tot zijn daad is gekomen. Zoals ze eerst terroristen interviewde om erachter te komen wat hen dreef, kruipt ze nu in de huid van de man die haar en haar zusje misbruikte. Het is haar manier om haar angsten onder ogen te zien en te bedwingen.

Ontkenning. Over seksueel misbruik, verdringing en verwerking  is het verslag van dit onderzoek. Haar verkrachter, die 18 jaar gevangenisstraf heeft uitgezeten, is inmiddels dood, hij heeft zich verhangen, maar Stern weet door te dringen tot zijn vriendenkring en familie en probeert van de puzzelstukjes een verhaal te maken. Tegelijkertijd is het boek de persoonlijke geschiedenis van Jessica Stern zelf. Zo interviewt ze ook haar vader, die in Noorwegen was toen zijn dochters werden verkracht en er zijn reis niet voor onderbrak. Ze ontdekt dat haar ontkenning van het trauma gedeeltelijk is terug te voeren op het overlevingsmechanisme van haar vader, die als joods jongetje in Duitsland dagelijks werd belaagd door kinderen van nazi’s.

Sterns speurtocht naar de motieven van haar verkrachter brengt haar ook bij andere slachtoffers, bij de jongens die door priesters systematisch en langdurig werden misbruikt. En aan het slot van het boek staat ze stil bij de duizenden soldaten die terugkeren uit Irak en Afghanistan, en van wie 20 tot 30 procent een posttraumatische stress-stoornis ontwikkelt. Is het niet vreemd, vraagt ze zich af, dat de eigenschappen die soldaten leren om zich in leven te houden: gevoelloosheid en hyperalertheid, dezelfde eigenschappen zijn die een normaal leven en menselijke relaties in de weg staan?

Jessica Stern voert vanaf de eerste pagina de lezer mee in haar fascinatie voor geweld. Ontkenning is gecomponeerd als een spannend boek, en integreert – mede dankzij de beeldende stijl, mooi vertaald door Mieke Hulsbosch, een persoonlijk verhaal in een groot maatschappelijk thema. Dat de verhaallijn in de loop van het boek iets minder strak wordt, zij haar vergeven. Voor wie zoveel speurwerk verricht om zichzelf te begrijpen, is immers elk detail essentieel.

 

Jessica Stern, Ontkenning. Over seksueel misbruik, verdringing en verwerking. Nieuw Amsterdam, 2011. 319 pagina’s. 28,95. ISBN 978 90 468 0896 2. Vertaald uit het Engels door Mieke Hulsbosch.

Dit artikel is gepubliceerd in de Volkskrant van 7 januari 2012.

 

 

 

Recenties

De kracht van geld

  Ruzie over geld is de belangrijkste reden voor echtscheiding, zo concludeerden Amerikaanse onderzoekers in 2012, nadat ze zeven jaar lang 4500...

Gelijkhebben

    De afgelopen vijf jaar hebben we meer informatie geproduceerd dan gedurende de gehele geschiedenis van de mensheid. Goed om te weten, maar...

Hersenbeest

Wie herinnert zich niet het eerste moment van zelfbewustzijn, het besef dat je jezelf tegelijkertijd kunt ervaren én beschouwen. Je leeft van binnenuit...

Parkinson

Ik heb geen haast meer, denkt Henk Blanken, wanneer hij op 21 juni 2011 te horen krijgt dat hij ziek is. Tot dan toe heeft de ambitieuze journalist geleefd...

Beroofd van identiteit

In een samenleving waarin succes wordt bepaald door prestaties, is het rampzalig om je baan kwijt te raken. Wie zijn werk verliest, verliest zijn identiteit....

Haring aan de Seine

Marjoleine woont op kamers in Amsterdam als ze de vijftien jaar oudere Boy leert kennen, een stoere zelfverzekerde ex-ondernemer die net zijn vrouw en...

Vreemdgaan

  We leven in het tijdperk van de romantische liefde. Het volmaakte stel van nu zoekt alles bij elkaar: de geliefden zijn trouwe en loyale zielsverwanten...

Gelukkig oud worden

In zijn laatste levensfase voelt de mens zich gelukkiger dan in zijn jonge jaren. Wisten we dit maar eerder, dan hoefden we niet bang te zijn om oud te...

Relatietherapie

      Het beste recept voor een gezond en gelukkig leven is een goede relatie. Maar wat doe je als de liefde rafelrandjes krijgt of in...

Hoe de zwakken sterk worden

Een van de beroemdste gevechten uit het Oude Testament is de tweekamp tussen David en Goliath. Wat niemand verwachtte, gebeurde. De herdersjongen versloeg...

De dromenwever

Dromen interesseerden hem nauwelijks, zelfs zijn eigen schaarse dromen lieten hem koud. Totdat een vriendin hem vroeg of hij eens kon uitzoeken wat er...

Denkfouten

Op zoek naar pumps ontdekte ik in de uitverkoop een mooie aanbieding: het tweede paar schoenen voor de helft van de prijs. De zon scheen, de schoenverkoper...

Wachten op geluk

Het wachten op zijn kind kleurde de dagen van Coen Simon. Maar waarop wachtte hij eigenlijk? Dat weet je pas achteraf, als je vader wordt. Geldt dat niet...

Typisch testosteron

Wil je nog langer slaaf zijn van je testosteron of wil je je bevrijden uit de greep van je geslachtshormonen en een nieuwe man worden? In Typisch testosteron...

Wilskracht

Wie succes nastreeft, gezond wil blijven en een gelukkige relatie ambieert, heeft meer aan wilskracht dan aan intelligentie.   De Amerikaanse stuntman...

Iedereen liegt, behalve ik

Waarom vinden we de ene leugen aanvaardbaar en de andere niet? Jaren geleden sprak een piekfijn geklede vrouw me beleefd op straat aan. Of ik haar een...

Sherry Turkle - Alone Together

De moderne mens communiceert zich suf, maar heeft steeds minder contact. De mobiele telefoon is een verlengstuk van ons lichaam geworden. Kinderen die...

Roos Vonk revisited

Of ik achteraf nog achter de vijf sterren sta die ik op 18 juni in Boeken gaf aan Menselijke gebreken voor gevorderden van de Nijmeegse hoogleraar Roos...

The Social Animal

Wie denkt dat de mens primair het product is van zijn bewuste denken, heeft het mis. Het grootste deel van onze beslissingen verloopt onbewust, zo houden...

Menselijke gebreken

In ons binnenste huist een spin doctor die er voortdurend voor zorgt dat de buitenwacht een positief beeld van ons heeft. Mocht er onverhoopt een barstje...

Breinboeken

Het lijkt wel alsof de aandacht voor het verbeteren van ons brein toeneemt naarmate computers sneller en slimmer worden.  Maar waarom willen we veel...

Uitblinkers

We geloven maar al te vaak dat iemands succes het resultaat is van talent, persoonlijkheid en individuele verdiensten, schrijft de Canadese wetenschapsjournalist...

Van oor tot oor

Waar zit het ego eigenlijk?  Waar bevindt zich het alerte zelf?  Met die vragen begint Van oor tot oor, een ontdekkingsreis door het hoofd.  De...

In Darwins woorden

Charles Darwin was als kind een middelmatige leerling. ‘Ik geloof dat al mijn leraren en mijn vader mij beschouwden als een doorsnee jongen met een...

Misleid door toeval

Ruim voordat vorig jaar de kredietcrisis uitbrak, voorspelde filosoof, essayist en hoogleraar onzekerheidskunde Nassim Nicholas Taleb dat de door de overheid...