Laatste Recensie

Eerst vreemdgaan, dan vergeven

 

We leven in het tijdperk van de romantische liefde. Het volmaakte stel van nu zoekt alles bij elkaar: de geliefden zijn trouwe en loyale zielsverwanten en hebben het heerlijk in bed, ook na jaren nog. De moderne relatie is een rimpelloze aaneenschakeling van intimiteit, wederzijdse waardering en seksueel genot. Tot zover de theorie.

 

De praktijk is ontluisterend. Een op de drie huwelijken strandt, met ontrouw als een van de belangrijkste oorzaken van de scheiding. Een op de vier stellen die in therapie gaan, heeft problemen vanwege een buitenechtelijke relatie. Als een donderwolk hangt overspel boven het ideaal van de romantische liefde: van een vluchtig en onschuldig avontuurtje tot en met een huwelijksontwrichtend dubbelleven. Wat de redenen voor het bedrog ook mogen zijn, we hebben er geen goed woord voor over. Vreemdgaan wordt gezien als het Grote Verraad van de moderne relatie.

 

In Bedrog. Liefde en list, lust en leugen, hekelt de Britse journalist en relatiebemiddelaar Kate Figes (al 25 jaar gelukkig getrouwd met dezelfde man) de moraal over seksuele ontrouw, die stelt dat elke vorm van vreemdgaan fout is en de relatie onherstelbaar beschadigt. Een hypocriete moraal, vindt ze. Monogamie is een culturele norm, maar paradoxaal genoeg is het nog nooit zo gemakkelijk geweest om in het virtuele of echte leven erotische verleidingen te vinden. Figes voert zelfs de directeur op van een bureau dat een ‘discrete’ site exploiteert voor mensen die een buitenechtelijke relatie zoeken. ‘Maar’, schrijft ze, ‘als we willen doorgronden waarom mensen vreemdgaan, leven we nog steeds in een middeleeuwse onwetendheid van schuld en schaamte.’

 

Volgens Figes kan een buitenechtelijke affaire ook een openbaring zijn en kan de overspelige daardoor inzicht krijgen in intimiteit. Maar in plaats van erover te praten, proberen de meeste stellen de illusie van een monogaam huwelijk in stand te houden door hun kop in het zand te steken. Praat erover, beveelt Figes. ‘Het overspel moet onderwerp van gesprek worden. Nooit iets zomaar aannemen. Wat is er precies gebeurd? Nieuwsgieriger zijn. Doorvragen.’

 

Bedrog is doorspekt met ervaringen van bedrogen echtgenoten, met adviezen van relatietherapeuten en echtscheidingsadvocaten. En met treurig stemmende verhalen over kinderen die het huwelijk van hun ouders zagen ontsporen na de escapades van papa of mama. In acht essays behandelt Figes zo’n beetje alle kanten van seksuele ontrouw: de geschiedenis, de schuldvraag, de consequenties voor de kinderen. Hoewel haar analyse prikkelend en helder is - had ze zich daartoe maar beperkt - is haar oplossing drammerig.

 

Na 200 pagina’s geneugten en gevaren van overspelige liefde, verzandt Figes in platitudes als ‘een relatie is hard werken’, of ‘in een toegewijde relatie moet er sprake zijn van echt vertrouwen’. In haar ijver om de lezer te overtuigen van haar remedie voor het overspelprobleem, vervalt ze in vage en breedsprakige herhalingen. Hier is er eentje: ‘Een duurzame toegewijde relatie moet gebouwd zijn op een open en eerlijke dialoog, op het aanvaarden van menselijke zwakheden en begrip voor hoe ieder van ons verandert door de omstandigheden en de tijd.’

 

In een overspelig huwelijk is niemand boosdoener, luidt kort samengevat haar visie. Iedereen is slachtoffer. De schuldvraag moet niet gesteld worden; de partners moeten elkaar vergeven. Helaas heeft Figes nauwelijks oog voor het feit dat haar oplossing voor de beschadigde relatie botst op de grenzen van de hypocriete seksuele moraal. Tussen het Grote Verraad en de Eerlijke Dialoog gaapt een diepe kloof.

Dit artikel is gepubliceerd in de Volkskrant, mei 2014. 

Recenties

De kracht van geld

  Ruzie over geld is de belangrijkste reden voor echtscheiding, zo concludeerden Amerikaanse onderzoekers in 2012, nadat ze zeven jaar lang 4500...

Gelijkhebben

    De afgelopen vijf jaar hebben we meer informatie geproduceerd dan gedurende de gehele geschiedenis van de mensheid. Goed om te weten, maar...

Hersenbeest

Wie herinnert zich niet het eerste moment van zelfbewustzijn, het besef dat je jezelf tegelijkertijd kunt ervaren én beschouwen. Je leeft van binnenuit...

Parkinson

Ik heb geen haast meer, denkt Henk Blanken, wanneer hij op 21 juni 2011 te horen krijgt dat hij ziek is. Tot dan toe heeft de ambitieuze journalist geleefd...

Beroofd van identiteit

In een samenleving waarin succes wordt bepaald door prestaties, is het rampzalig om je baan kwijt te raken. Wie zijn werk verliest, verliest zijn identiteit....

Haring aan de Seine

Marjoleine woont op kamers in Amsterdam als ze de vijftien jaar oudere Boy leert kennen, een stoere zelfverzekerde ex-ondernemer die net zijn vrouw en...

Gelukkig oud worden

In zijn laatste levensfase voelt de mens zich gelukkiger dan in zijn jonge jaren. Wisten we dit maar eerder, dan hoefden we niet bang te zijn om oud te...

Relatietherapie

      Het beste recept voor een gezond en gelukkig leven is een goede relatie. Maar wat doe je als de liefde rafelrandjes krijgt of in...

Hoe de zwakken sterk worden

Een van de beroemdste gevechten uit het Oude Testament is de tweekamp tussen David en Goliath. Wat niemand verwachtte, gebeurde. De herdersjongen versloeg...

De dromenwever

Dromen interesseerden hem nauwelijks, zelfs zijn eigen schaarse dromen lieten hem koud. Totdat een vriendin hem vroeg of hij eens kon uitzoeken wat er...

Denkfouten

Op zoek naar pumps ontdekte ik in de uitverkoop een mooie aanbieding: het tweede paar schoenen voor de helft van de prijs. De zon scheen, de schoenverkoper...

Wachten op geluk

Het wachten op zijn kind kleurde de dagen van Coen Simon. Maar waarop wachtte hij eigenlijk? Dat weet je pas achteraf, als je vader wordt. Geldt dat niet...

Typisch testosteron

Wil je nog langer slaaf zijn van je testosteron of wil je je bevrijden uit de greep van je geslachtshormonen en een nieuwe man worden? In Typisch testosteron...

Wilskracht

Wie succes nastreeft, gezond wil blijven en een gelukkige relatie ambieert, heeft meer aan wilskracht dan aan intelligentie.   De Amerikaanse stuntman...

Iedereen liegt, behalve ik

Waarom vinden we de ene leugen aanvaardbaar en de andere niet? Jaren geleden sprak een piekfijn geklede vrouw me beleefd op straat aan. Of ik haar een...

Jessica Stern - Ontkenning

Terrorisme-expert Jessica Stern heeft een fascinatie voor gewelddadige mannen, haar verkrachter inbegrepen.   Jessica Stern is vijftien jaar oud...

Sherry Turkle - Alone Together

De moderne mens communiceert zich suf, maar heeft steeds minder contact. De mobiele telefoon is een verlengstuk van ons lichaam geworden. Kinderen die...

Roos Vonk revisited

Of ik achteraf nog achter de vijf sterren sta die ik op 18 juni in Boeken gaf aan Menselijke gebreken voor gevorderden van de Nijmeegse hoogleraar Roos...

The Social Animal

Wie denkt dat de mens primair het product is van zijn bewuste denken, heeft het mis. Het grootste deel van onze beslissingen verloopt onbewust, zo houden...

Menselijke gebreken

In ons binnenste huist een spin doctor die er voortdurend voor zorgt dat de buitenwacht een positief beeld van ons heeft. Mocht er onverhoopt een barstje...

Breinboeken

Het lijkt wel alsof de aandacht voor het verbeteren van ons brein toeneemt naarmate computers sneller en slimmer worden.  Maar waarom willen we veel...

Uitblinkers

We geloven maar al te vaak dat iemands succes het resultaat is van talent, persoonlijkheid en individuele verdiensten, schrijft de Canadese wetenschapsjournalist...

Van oor tot oor

Waar zit het ego eigenlijk?  Waar bevindt zich het alerte zelf?  Met die vragen begint Van oor tot oor, een ontdekkingsreis door het hoofd.  De...

In Darwins woorden

Charles Darwin was als kind een middelmatige leerling. ‘Ik geloof dat al mijn leraren en mijn vader mij beschouwden als een doorsnee jongen met een...

Misleid door toeval

Ruim voordat vorig jaar de kredietcrisis uitbrak, voorspelde filosoof, essayist en hoogleraar onzekerheidskunde Nassim Nicholas Taleb dat de door de overheid...